Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

Na het kamp

Titel: Na het kamp
Auteur: Jolande Withuis
Uitgever: De Bezige Bij
Jaar van uitgave: 2005
Pagina's: 543 pagina's
ISBN: 978-90-234-1640-1
Rating:
Na de Tweede Wereldoorlog keerden circa 13.000 Nederlandse joden en verzetsmensen uit de kampen terug naar het vaderland. Landgenoten hadden meestal geen idee van de ervaringen die zij achter de rug hadden. Van oorlogstrauma's had nog niemand gehoord. Wat zich in de kampen had afgespeeld beseften alleen medegevangenen ten volle. Maakte die gedeelde ervaring dat ze elkaar wilden blijven zien? Of konden ze elkaar juist nooit meer vertrouwen? Oorlogsgeschiedenissen zijn heftige geschiedenissen - van trouw en verraad, van steun en verlating, van kracht en van zwakheid. Lotsverbondenheid spreekt zelfs na de gruwelijkste ervaringen niet vanzelf. Tegenstellingen die in het kamp soms aan betekenis hadden verloren, zoals die tussen het Oranje-gezonde en het communistische verzet, tussen rijk en arm, gelovig en ongelovig, werden na de bevrijding krachtiger dan ooit. In de Koude Oorlog ging het om de strijd tegen het totalitarisme, ook als dat totalitarisme werd belichaamd door je vroegere 'slapie' in het kamp. Pas toen de Koude Oorlog luwde, de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog een reveil doormaakte en het begrip concentratiekampsyndroom in brede kring bekend werd, groeide er tussen de ex-gevangenen een zekerde eenheid en kwam eindelijk de genocide op de joden in het middelpunt van de belangstelling te staan. Voor politiek en publiek veranderde de oorlog van een kwestie van wereldpolitiek in een welzijnsprobleem. Jolande Withuis schetst levendig en met meesterhand de lotgevallen van de ex-gevangenen, waarbij ze erin slaagt politieke en persoonlijke geschiedenissen met elkaar te verbinden.
Sociologe Jolande Withuis, publiciste in o.m. NRC-Handelsblad, bestudeerde de naoorlogse lotgevallen van Nederlanders die in de Tweede Wereldoorlog de nazi-kampen Natzweiler, Dachau, Ravensbrück en Buchenwald overleefden. Onder hen Nico Rost, Ed Hoornik, W.L. Brugsma en Pim Boellaard. Dankzij hen weten we van de ellendige situatie, en de lange naoorlogse zoektocht naar hulp en erkenning van trauma’s. Withuis schreef eerder over hun problematiek in 'Erkenning: van oorlogstrauma naar klaagcultuur' (2002)*. Nu geeft zij een uitvoerig exposé over de organisaties en ruzies van de ex-lotgenoten. Tijdens de Koude Oorlog was er niets dan spanning en achterdocht tussen de communistische ex-gevangenen en de rest. Withuis reconstrueert de vinnige discussies uitentreuren. Herdenkingen werden in de jaren zestig en zeventig geclaimd door anti-Vietnamoorlog- of anti-apartheidsmanifestanten. Later vervaagden de tegenstellingen, en kwam het begrip KZ-syndroom in zwang. Na 1980 groeide consensus. Aan de pijnlijke terugkeer van joodse overlevenden is een apart hoofdstuk gewijd. Een vlot geschreven studie, onthullend voor insiders en geïnteresseerden.

Reacties op 'Na het kamp' van Jolande Withuis:

Nog geen account?Log in en reageer Volg deze discussie

Andere boeken van Jolande Withuis